دف از سازهای کوبه ای است که در ساخت آن از چوب ، پوست و فلز استفاده می شود .
کمانه یا بدنه ی این ساز دایره ای شکل و قطر دهانه ی آن حدود ۶۰ سانتی متر است ‌.
در طول جداره داخلی کمانه ، در فواصل معین ، حلقه هایی فلزی نصب شده اند و بر یک طرف دهانه پوست کشیده شده است .
این ساز را هنگام نواختن به طور عمودی ، کمی مایل به سمت چپ بدن با دو دست می گیرند و با انگشت های هر دو دست به سطح پوست ضربه می زنند .
دف علاوه بر استفاده در آیین های خاص عرفانی ، امروزه در همراهی با سازهای دیگر و گروه نوازی نیز بسیار به کار می‌رود .

کمانه : طوقه ی چوبی دور دف را کمانه می‌گویند و ضخامت آن از طرف دهانه ی پوست دار حدود ۲ تا ۳ میلی متر و از طرف دهانه ی باز حدود یک‌و نیم سانتی متر و عرض آن حدود ۶ سانتی متر است .

شستی : روی کمانه از طرف دهانه ی باز ، فرورفتگی کوچکی ایجاد می کنند که محل استقرار انگشت دست چپ است و در ثابت نگه داشتن دف بر روی دست موثر است .

پوست : برای دف از پوست کهنه ی گوسفند ، بز یا آهو که ضخامت آن در تمام نقاط یکسان است استفاده می شود ؛ انواع پوست های پلاستیکی هم اخیرا معمول شده است که در مقابل رطوبت و حرارت مقاوم تر است و صدادهی آن ها شفاف تر و قوی تر است .

حلقه : در جدار داخلی کمانه قلاب های کوچکی به فاصله یک سانتی متر از یکدیگر و فاصله ۳ سانتی متر از پوست نصب شده اند که به هر یک از آن‌ها حلقه هایی فلزی در دسته های چهارتایی آویخته شده اند و با حرکت دادن دف در جهت های مختلف ، حلقه ها به پوست می خورند یا با نوعی حرکت دیگر ، خود حلقه ها به صدا در می آیند .

گل میخ : برای محکم کردن پوست دف بر روی کمانه ، پوست را در جدار بیرونی کمانه با میخ های سر تخت ( شبیه پونز ) مهار می کنند که به آن ها گل میخ می گویند . در ساخت بعضی دف ها پوست را با چسب روی جدار بیرونی کمانه می چسبانند .

در دوران پیش از اسلام دف در موسیقی ایرانی و کردی حضور داشته ، اما با ورود اسلام ، به دلیل حرام بودن موسیقی این ساز جهت بقای خود در خانقاه ها و تکایای کردستان بست نشست و بیش از ۱۳ قرن همدم دراویش کردستان شد ؛ این بست نشینی دف تا سال ۱۳۵۳ ادامه داشت تا اینکه به اهتمام محمدرضا لطفی و تلاش های بیژن کامکار این بست به پایان رسید و در این سال پس از قرن ها در اجراهای عمومی و در موسیقی غیر عرفانی استفاده شد .


تاریخ : 6-8-1396
نویسنده : غزل اسماعیلی

نظر خود را بیان کنید

مشاوره رایگان